ช่วยแนะนำตัวเองหน่อยค่ะ
ชื่อ รศ.ดร.รชนิมุข หิรัญสัจจาเลิศ ค่ะ เรียกสั้นๆ ว่า ป๊อย ก็ได้ค่ะ ตอนนี้เป็นอาจารย์ประจำหลักสูตรวิทยาศาสตร์เชิงสร้างสรรค์และนวัตกรรม สังกัดสำนักงานการศึกษา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา
ช่วยเล่าถึงงานวิจัยล่าสุดที่ได้รับรางวัลหน่อยว่าคืออะไร และแรงบันดาลใจในการเลือกทำวิจัยชิ้นนี้
ระบบการเลี้ยงกั้งตั๊กแตนในกล่องแยกเดี่ยวด้วยระบบน้ำหมุนเวียนค่ะ ขอเล่าย้อนไปนิดนึงนะคะ ตอนที่เริ่มเข้ามาทำงานที่มหาวิทยาลัยบูรพาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2554 ตอนนั้นกำลังมองหาสัตว์หรือสิ่งมีชีวิตที่จะทำการทดลองงานวิจัยต่อไปในอนาคตระยะยาว มีอยู่วันหนึ่งได้ออกทริปสำรวจกับนิสิตระดับปริญญาตรี แถบชายฝั่งทะเลเจ้าหลาว จ.จันทบุรี และได้ไปสำรวจชาวประมงที่ทำประมงพื้นบ้านในแถบบริเวณนั้น ได้สังเกตเห็นชาวประมงกำลังแกะสัตว์น้ำออกจากอวนหลังจากที่จับขึ้นมาได้จากทะเล แต่มีสัตว์ชนิดหนึ่งที่ไม่ถูกปลดออกจากอวน
จึงเกิดความสงสัยว่าทำไมสัตว์ชนิดนี้ถึงไม่ถูกปลดออกจากอวน จึงได้สอบถามกับชาวประมงได้คำตอบว่าสัตว์ชนิดนั้น คือ กั้งตั๊กแตน และสาเหตุที่ไม่ปลดออกจากอวนเพราะว่าสัตว์ชนิดนี้มีหนามที่แหลมและคมมาก เวลาปลดออกจากอวนในขณะที่ยังไม่ตายจะถูกต่อยทำให้เกิดบาดแผลและเจ็บมาก จึงต้องปล่อยให้ตายก่อนถึงจะปลดออกจากอวนเพื่อที่จะนำไปทิ้ง เพราะสัตว์ชนิดนี้ไม่สามารถที่จะนำไปขายได้ราคา เนื่องจากมีขนาดตัวที่เล็ก
เลยมีความรู้สึกว่ากั้งตั๊กแตน ในอนาคตมีโอกาสที่จะเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ได้ ถ้าหากชาวประมงยังไม่ได้ตระหนักถึงทรัพยากรธรรมชาติที่กำลังจะหมดไป จึงได้ค้นคว้าเกี่ยวกับงานวิจัยที่มีอยู่เกี่ยวกับกั้ง ตั๊กแตน ทั้งในประเทศและนอกประเทศ พบว่ามีคนสนใจทำวิจัยเกี่ยวกับ กั้งตั๊กแตน น้อยมาก และยิ่งมองลงไปในแง่ที่ว่าเราสามารถที่จะเพิ่มผลผลิตในเชิงของการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ พบว่าในโลกของเราตอนนั้นยังไม่มีใครที่สามารถเลี้ยงหรือเพาะเลี้ยงได้ประสบความสําเร็จในเชิงพาณิชย์เลย ก็เลยเป็นที่มาว่ารู้สึกประทับใจกับสัตว์น้ำชนิดนี้ และอยากที่จะให้เขาอยู่คู่โลกของเรารวมถึงประเทศไทย ซึ่งกั้ง ตั๊กแตน ถือเป็นทรัพยากรท้องถิ่นของประเทศไทยชนิดนึง รวมทั้งคู่ขนานกันคืออยากนำเอาข้อมูลที่ทำการวิจัยกลับไปบอกชาวประมงที่เคยเจอครั้งแรก เป็นการจุดประกายให้ทํางานวิจัยชิ้นนี้ว่าสัตว์น้ำชนิดนี้ก็มีคุณค่า และสามารถขายได้ราคาสูงถ้าเราสามารถเพาะเลี้ยงให้เขามีขนาดใหญ่ได้
ระบบการเลี้ยงกั้งตั๊กแตนในกล่องแยกเดี่ยว ทำงานยังไง
ระบบนี้มีวัตถุประสงค์สองข้อเท่านั้นค่ะ ข้อแรกคือสามารถเลี้ยงกั้งตั๊กแตน ให้เจริญเติบโตและมีขนาดที่ใหญ่ขึ้นได้เพราะว่าเรายังไม่สามารถเลี้ยงเขาได้มาก่อน วัตถุประสงค์ข้อที่สองคือ สามารถเลี้ยงที่ไหนก็ได้ เนื่องจากกั้งตั๊กแตน ยังมีความเป็นสัตว์ป่าอยู่มากเหมือนเราไปจับสัตว์ป่ามากักขังไว้ในสภาพแวดล้อมใหม่ จึงต้องมีการปรับสภาพและต้องดีไซน์ระบบการเลี้ยงให้สามารถที่จะใกล้เคียงกับสิ่งแวดล้อมที่เขาอยู่ตามธรรมชาติให้ได้มากที่สุด เพื่อไม่ให้เขามีความเครียดและการที่จะเลี้ยงที่ไหนก็ได้จำเป็นต้องใช้ระบบหมุนเวียนน้ำแบบปิด ซึ่งการใช้ระบบน้ำหมุนเวียนแบบปิดทำให้เราไม่ต้องหมุนน้ำเข้ามา แต่ใช้น้ำที่ผ่านการบําบัดให้อยู่ในค่ามาตรฐานที่สามารถเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำได้แล้ววนกลับเข้าไปในระบบใหม่ วนอยู่อย่างต่อเนื่องทำให้ไม่ต้องเปลี่ยนถ่ายน้ำเลย จึงเกิดเป็นคอนเซ็ปต์ไม่ว่าคุณจะไปอยู่ที่ไหนในประเทศก็ตามหรือพื้นที่ห่างไกลจากน้ำทะเล ก็สามารถที่จะเลี้ยงกั้งตั๊กแตนได้ค่ะ
มีวิธีการอย่างไรในการเพาะเลี้ยงกั้งตั๊กแตนให้ประสบให้ประสบผลสำเร็จ
การที่เราจะเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำหรือกั้งตั๊กแตนให้ประสบความสำเร็จอย่างสมบูรณ์จำเป็นต้องทำให้ครบวงจร คือต้องสามารถเพาะอนุบาลเลี้ยงและทำให้เขาออกลูกออกหลานได้ในระบบที่เราดีไซน์ขึ้นมา แต่ว่าข้อจำกัดนี้ยังไม่ถูกเติมเต็มเนื่องจากว่าตอนนี้ยังไม่มีรายงานใดเลยในโลกที่ประสบความสำเร็จในการเพาะและอนุบาลกั้งตั๊กแตนได้เลยนะคะ กรมประมงของประเทศไทยเราจึงได้ตระหนักถึงความสำคัญนี้ และให้โอกาสเราเข้าร่วมทีมวิจัยซึ่งกำลังอยู่ระหว่างการทดลอง คือเรากำลังหาอาหารที่เหมาะสมที่จะอนุบาลกั้งให้เติบโตได้ในช่วงเวลาที่เป็นวัยอ่อนและหลังจากนั้นสามารถที่จะเอาเข้ามาอยู่ในระบบเลี้ยงที่เราดีไซน์ขึ้นมาได้
สําหรับคนที่สนใจ ต้องมีพื้นที่ขนาดเท่าไรจึงจะสามารถเลี้ยงได้
ระบบที่ดีไซน์ขึ้นมาเป็นระบบที่รองรับกั้งตั๊กแตน ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก คือกั้ง ตั๊กแตนหางจุด ซึ่งเป็นสัตว์น้ำท้องถิ่นของประเทศไทย และมีประเทศอินโดนีเซีย มาเลเซีย ที่มี กั้ง ตั๊กแตน ขนาดใหญ่เช่นกัน แต่ทางแถบประเทศจีนจะไม่ไม่มีกั้งชนิดนี้ เพราะฉะนั้นจึงเป็นคำตอบที่ว่าทำไมประเทศจีนถึงให้ความสนใจกับกั้งตั๊กแตน และก็มาสั่งซื้อจากประเทศไทยจำนวนมาก ซึ่งระบบที่รองรับการเลี้ยงกั้ง ตั๊กแตน ได้ต้องมีขนาดพื้นที่ค่อนข้างใหญ่ ถ้าเราสนใจที่จะเลี้ยงอาจจะเตรียมพื้นที่ไว้สักประมาณ 5 คูณ 4 เมตร รวมถึงระบบของการเก็บกักน้ำทะเลด้วยต่อหนึ่งชุด แต่ถ้าเราอยากจะวางหลายชุดก็อาจจะต้องหาพื้นที่มากขึ้นไปอีก
ระบบที่ใช้ในการเพาะเลี้ยงกั้งตั๊กแตนในตอนนี้ ให้ผลเกินความคาดหวังหรือไม่ อย่างไร
ระบบนี้มีความพิเศษมากเนื่องจากผลผลิตที่เกิดขึ้นเกินกว่าความคาดหวัง ในตอนแรกเราต้องการเลี้ยงกั้ง ตั๊กแตน ให้มีขนาดที่เพิ่มขึ้นเป็นสองเท่า จึงได้ซื้อลูกพันธุ์กั้งมาในราคาหลักร้อยบาท ต่อมาพอเพาะเลี้ยงแล้วภายในระยะเวลาสองเดือนก็จะมีขนาดตัวที่ใหญ่ขึ้นเป็นสองเท่า นั่นหมายความว่าเรากำลังที่จะเพิ่มราคาขายของตัวกั้งได้ ยกตัวอย่างเช่นถ้าสมมุติว่าเราซื้อกั้งตั๊กแตน มากิโลกรัมละห้าร้อยบาท หลังจากเพาะเลี้ยงไปสองเดือนแล้วกั้งมีขนาดที่ใหญ่ขึ้น เราสามารถขายได้ในราคาตั้งแต่สองพันห้าร้อยบาทไปจนถึงสามพันห้าร้อยบาทขึ้นอยู่กับขนาดที่ได้ ซึ่งพิเศษกว่านั้นก็คือกั้งเพศเมียบางตัวที่ได้รับการฝากน้ำเชื้อมาจากธรรมชาติ มีโอกาสที่จะพัฒนารังไข่ได้และมีโอกาสตั้งครรภ์เองได้ ซึ่งในโลกนี้ยังไม่เคยมีรายงานมาก่อนแต่งานวิจัยชิ้นนี้ประสบความสำเร็จที่จะทำให้กั้งตั๊กแตนสามารถเอาไข่ออกมาอุ้มไว้ที่อกได้ก็คือเป็นระยะสุดท้ายของการสมบูรณ์เพศของกั้งตั๊กแตน ซึ่งเหมือนกับแม่ที่กำลังรอที่จะคลอดลูกเราก็สามารถย้ายแม่กั้งไปอยู่ในถังอนุบาลถังฟัก อนุบาลจนฟักได้ และถ้าเราทําสําเร็จนั่นหมายความว่าแม่กั้งหนึ่งตัวกำลังจะเพิ่มทรัพยากรของกั้งตั๊กแตนได้ถึงหนึ่งแสนตัว
ตอนนี้ราคาขายของกั้งในตลาดเป็นอย่างไรบ้าง
ตอนนี้ราคาดีมาก ในตอนเริ่มต้นของงานวิจัยกั้งตั๊กแตนชนิดที่ใหญ่ที่สุดในโลกที่เราซื้อมาทำการทดลองทำการวิจัยขายแบบมีชีวิตขนาดสามถึงสี่ตัวต่อกิโลกรัมราคาประมาณหนึ่งพันบาท แต่ปัจจุบันราคาต่อกิโลกรัมขายสูงขึ้นไปถึงสามพันกว่าบาทอาจจะถึงสี่พันบาทได้ ถ้าอยู่ในช่วงระยะเวลาที่มีความต้องการสูงจริง ๆ ซึ่งตอนนี้ความต้องการบริโภคกั้งตั๊กแตนแบบมีชีวิตมีมากขึ้น คนที่นิยมบริโภคก็คือคนจีนที่ชื่นชอบบริโภคอาหารที่มีชีวิต อาหารสดใหม่จนทำให้ราคาขึ้นไปถึงกิโลกรัมละสี่พันบาท
ตอนนี้งานวิจัยจดสิทธิบัตรเรียบร้อยแล้วใช่ไหม
งานวิจัยชิ้นได้รับการจดอนุสิทธิบัตรเรียบร้อยแล้ว คือเรื่องของระบบการเลี้ยงกั้งตั๊กแตนในในกล่องด้วยระบบน้ำหมุนเวียน และมีอีกหนึ่งฉบับที่กำลังรอเลขสิทธิบัตรอยู่คือเรื่องของการใช้แอพพลิเคชั่นในการประเมินการสมบูรณ์เพศของแม่กั้งตั๊กแตนเพื่อที่จะหลีกเลี่ยงการไปผ่าดูรังไข่ของกั้งซึ่งจะทำลายชีวิตแม่กั้งได้
ถ้าสนใจชุดเลี้ยงได้ระบบนี้ ต้องติดต่อที่ไหน
สามารถติดต่อได้ที่ กองบริหารงานวิจัยและนวัตกรรม มหาวิทยาลัยบูรพา ชลบุรี บางแสน ซึ่งมีหน่วยทรัพย์สินทางปัญญาที่คอยดูแลและให้คำปรึกษากับทางผู้ประกอบการที่สนใจที่นำเทคโนโลยีนี้ไปใช้ในเชิงพาณิชย์
